ناظر علمی: دکتر رضا مهدوی، اورولوژیست فوقتخصص پیوند کلیه و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد
مقدمه: غدهای کوچک با مسئولیتی بزرگ
پروستات، غدهای کوچک اما حیاتی در بدن مردان است. درست زیر مثانه و در اطراف ابتدای پیشابراه قرار دارد. وظیفهی اصلی غده پروستات، ترشح مایع شفافی است که بخشی از مایع منی را تشکیل میدهد و نقش حیاتی در باروری دارد. اما همانطور که دکتر علیرضا وزیری در کتاب «پروستات و بیماریهای آن» توضیح داده، این غدهی کوچک میتواند منشأ بیماریها و ناراحتیهای بزرگ باشد: از تکرر ادرار شبانه تا التهاب، عفونت و حتی بدخیمی پروستات
نویسنده و ناظر علمی
دکتر وزیری، در این کتاب با همکاری دکتر مهدوی، فوق تخصص پیوند کلیه، مجموعهای کامل از دانش علمی و تجارب بالینی را دربارهی بزرگی خوشخیم پروستات، پروستاتیت (التهاب پروستات) و سرطان پروستات گردآوری کردهاست. این اثر برای عموم مردان بالای چهل سال، و همچنین برای پزشکان عمومی و دانشجویان رشتههای پزشکی تدوین شده تا راهنمای واقعی در حفظ سلامت این اندام حساس باشد.
چرا باید پروستات را بشناسیم؟
در بسیاری از مردان، اولین نشانهی بیماری پروستات، ادرار ناقص، احساس تخلیهنشدن، و بیدار شدنهای مکرر در شب است. بزرگی خوشخیم پروستات (BPH)، از شایعترین دلایل است و در ۵۰ تا ۶۰ درصد مردان بالای ۵۰ سال مشاهده میشود.
دکتر وزیری توضیح میدهد که این بزرگی، غیرسرطانی است، اما میتواند مجرای ادراری را فشار دهد و جریان طبیعی را مختل کند. کتاب با زبان ساده و علمی به سؤالهای رایج پاسخ میدهد:
پروستات چیست و محل آن کجاست؟
کار غده پروستات چیست؟
در چه مواقعی باید به پزشک مراجعه کرد؟
بیماریهای پروستات؛ از التهاب تا بدخیمی
پروستاتیت حاد:
التهاب ناگهانی ناشی از وجود باکتری در مجاری ادراری؛ علائم آن شامل تب، لرز، درد لگنی، و سوزش شدید ادرار است.
علت پروستاتیت حاد معمولاً انتقال باکتری از مجرای پیشابراه یا مثانه است. درمان اصلی آن مصرف آنتیبیوتیک مناسب و استراحت کامل است. در بخش «عوارض پروستاتیت حاد» توضیح داده شده که تأخیر در درمان ممکن است سبب عفونی شدن پروستات شود.
پروستاتیت مزمن:
فرم طولکشیده و گاهی همراه با درد مزمن لگنی است. علت آن اغلب باکتریهای مقاوم یا التهاب مزمن عصبیعضلانی است.
درمان با دارو، ماساژ پروستات و گاه تغییرات سبک زندگی انجام میگیرد.
بزرگی خوشخیم پروستات (BPH)
دکتر وزیری توضیح میدهد که بزرگی خوشخیم پروستات نتیجهی افزایش سلولهای پروستاتی با بالا رفتن سن است. گرچه این بزرگی خطرناک نیست، اما میتواند کیفیت زندگی را پایین آورد.
روشهای درمانی شامل:
درمان با دارو (مهارکنندههای آلفا و فیناستراید)
درمان با لیزر یا گرما
تخریب پروستات با سوزن از طریق پیشابراه
فرستادن امواج ماورای صوت با قدرت بالا
بازکردن مسیر با بالون یا عمل ترانساورتراال (TURP)
در صورت ناکامی روشهای دارویی، پروستات برداشته میشود (پروستاتکتومی)، که در کتاب، بهصورت مصور و گامبهگام تشریح شدهاست.
بدخیمی پروستات؛ تشخیص زودهنگام نجاتبخش است
بدخیمی یا سرطان پروستات، یکی از شایعترین سرطانها در مردان است. دکتر وزیری بهکمک دکتر مهدوی انواع بدخیمی پروستات را از دید پاتولوژی، رادیولوژی و درمان دارویی بررسی میکنند.
علل بدخیمی پروستات: زمینه ژنتیک، رژیم غذایی پرچربی و کم فیبر، کمتحرکی، و استرس.
علائم بدخیمی: کاهش وزن بیدلیل، درد در لگن و پشت، وجود خون در ادرار و اختلال در ادرار.
تشخیص با اندازهگیری PSA (آنتیژن اختصاصی پروستات) و سپس:
سونوگرافی از پروستات
نمونهبرداری از بافت پروستات
روشهای درمانی در کتاب شامل:
اشعهدرمانی، هورمونتراپی، درمان دارویی، و در مراحل پیشرفته، جراحی برداشتن کامل غده.
روشهای تشخیصی دقیق
در بخش تصویربرداری، کتاب به نقش سونوگرافی ترانسرکتال (از طریق مقعد) اشاره دارد که اندازه پروستات، باقیمانده ادرار و ساختار داخلی غده را مشخص میکند.
همچنین آزمایش PSA از دیدگاه بالینی بررسی میشود:
مقدار کمتر از ۴ نانوگرم در میلیلیتر طبیعی است، اما بالا رفتن آن هشدار نیاز به بررسی دقیقتر را میدهد.
مراقبت روزانه از پروستات — سبک زندگی سالم مردان بالای چهل سال
کتاب در پایان به روشهای پیشگیری طبیعی میپردازد:
✅ نوشیدن آب کافی (۲ تا ۲.۵ لیتر در روز)
✅ مصرف خوراکیهای دارای زینک، لیکوپن و سلنیوم مانند گوجهفرنگی، فندق و دانه کدو
✅ کاهش مصرف گوشت قرمز و چربی اشباع
✅ پرهیز از نشستن طولانی و مضاعف کردن فعالیت روزانه
✅ انجام آزمایش سالیانه PSA
✅ مراجعه سریع در صورت تکرر ادرار شبانه یا درد لگنی مزمن
جمعبندی
کتاب «پروستات و بیماریهای آن» یک راهنمای علمی و انسانی برای سلامت مردان است — نوشتهای که با اتکا به دانش تخصصی و همدلی بالینی، کمک میکند مردان از بیماریهای خوشخیم تا بدخیم پروستات آگاه شوند، از علائم هشداردهنده غافل نمانند، و روشهای درمان دارویی و طبیعی را بشناسند.
خواندن این کتاب برای هر مرد بالای چهل سال، بهویژه کسانی که با تکرر ادرار، بزرگی خوشخیم، التهاب یا درد لگنی مواجهاند، یک قدم واقعی رو به سمت زندگی راحتتر و آرامتر است.
